Strategisch Risicomanagement

art. II.1.5). Welke omstandigheden en variabelen komen vaak naar boven? Hoe kan een dergelijke gevoeligheidsanalyse worden uitgevoerd? En hoe kunnen de geïdentificeerde risico’s ook daadwerkelijk worden gemanaged?

Risicomanagement houdt zich bezig met het identificeren, beoordelen en managen van risico’s. In de dagelijkse operaties van een bedrijf moeten continu risico’s worden ingeschat en gemanaged. Er zijn procedures voor debiteurenbeheer, toeleveranciers worden gecheckt, kwaliteitsmanagement zorgt voor risicobeheersing in het primaire proces etc. Het is de taak van het bestuur van een onderneming om juist de strategische risico’s van een onderneming te beheersen. Het gaat dan om risico’s van een dergelijke omvang dat de continuïteit van de organisatie als geheel ermee gemoeid is. Veel voorkomende strategische risico’s zijn:

• In competitieve sectoren: Gedrag van concurrenten
• In vraaggedreven sectoren: Gedrag van klanten
• In kapitaalintensieve sectoren: Rente
• In internationale sectoren: Valuta- (Euro/Dollar koers) en landenrisico’s
• In dienstverlenende sectoren: Gedrag van medewerkers
• In sterkt gereguleerde sectoren: Overheidsgedrag (toezicht, wet- en regelgeving)

Voor welke externe omstandigheden en variabelen is uw onderneming gevoelig? Een eerste stap in het identificeren van externe gevoeligheden is een historische analyse. Welke externe factoren hebben in het verleden de winst van de onderneming doen af- of toenemen? Maar een historische analyse is niet voldoende. Het feit dat een bepaalde omstandigheid in het verleden niet is voorgekomen wil niet zeggen dat het in de toekomst niet voor kan komen. Door middel van rekenkundige simulatie kan de impact berekend worden van wijzigingen in bovengenoemde variabelen. Zo kan er precies berekend worden met hoeveel procent de omzet of winst daalt wanneer de dollar met 10% daalt, de rente met 1% procentpunt stijgt, of wanneer concurrenten hun prijs met 10% verlagen. Door verschillende scenario’s door te rekenen worden de gevoeligheden blootgelegd.

Maar wat heeft u aan een lijst met gevoeligheden? Vaak worden gevoeligheidsanalyses alleen gebruikt om aan de rapportageverplichtingen te kunnen voldoen. In de prospectus bij de uitgifte van nieuwe aandelen was dit al verplicht, veel banken vragen er om voor het verstrekken van financieringen en met de code Tabaksblat dient elke onderneming een gevoeligheidsanalyse te rapporteren. De echte toegevoegde waarde ligt echter in het kunnen managen van de geïdentificeerde risico’s. Eenmaal in kaart gebrachte risico’s kunnen namelijk worden uitgesloten of afgedekt. Een relatief dure methode is het financieel afdekken van risico’s, bijvoorbeeld via rente- en valutaswaps. Een alternatief is het operationeel afdekken, bijvoorbeeld door bij valutarisico’s meer uit te besteden in het land waar het valutarisico wordt gelopen. Ook juridisch kunnen vooraf risico’s worden gemanaged, door ze vooraf in contracten te benoemen en uit te sluiten. Met creativiteit blijken er vaak vele mogelijkheden om efficiënt risico’s te verminderen. Een gevoeligheidsanalyse is daarom een belangrijke stap in het uiteindelijk beheersen van strategische risico’s.

Voor een voorbeeld van een analyse van rente-risico’s zie de Rentescenario’s, voor valuta-risico’s zie Euroscenario’s en voor risico’s op het gebied van klant- en overheidsgedrag zie de Biotechnology-scenario’s.