In 2008 wilde Rabobank Betalen en Sparen nadenken over het landschap rond betalen en sparen en de gevolgen van de invoering van SEPA, een Single European Payment Area. Binnenkort zou er een grote Europese betaalmarkt ontstaan, waarin het verschil tussen binnen- en buitenlandse betalingen zou verdwijnen. De veranderingen zouden enerzijds leiden tot nieuwe kansen; anderzijds kan een veranderend landschap risico’s met zich mee brengen door de toetreding van nieuwe partijen tot de markt. Om voorbereid te zijn op de op stapel staande nieuwe EU-richtlijnen wilde men op structurele manier vooruit kijken door het maken van scenario’s.

In het najaar van 2008 begeleidde De Ruijter Strategie een scenariotraject waarin Betalen en Sparen met haar klantgroepen hierover na kon denken. Het traject viel precies in de periode waarin de kredietcrisis zich ontwikkelde en niemand zich nog kon voorstellen dat het zo ver zou komen. Gedurende het project werden rampscenario’s waar bij aanvang nog om gelachen werd snel geloofwaardiger. Na een trendonderzoek, interviews en workshops met directeuren en ervaringsdeskundigen van de Rabobank en experts op het gebied van betalingsverkeer, ontstonden vier scenario’s. De eerste kernonzekerheid betrof de aard van de toenmalige economische dip: zou het conjunctuurpatroon zich herstellen of zou er sprake zijn van structurele meerjarige diepgang? Op de andere as stond het vertrouwen in banken: blijven bestaande spelers de markt domineren of zijn er nieuwe spelers die hun kans grijpen? De scenario’s kregen namen van muziekstijlen die de toestand in zo’n wereld typeerden: Rock, Blues, Jazz en Techno.

Nog voordat de crisis haar dieptepunt bereikte, rondde Betalen en Sparen dit traject af; er was nagedacht over de gevolgen van een eventuele crisis voor het banklandschap en betalingsverkeer en de Rabobank kon zich gaan voorbereiden.

Cees Onderwater is senior consultant strategie bij Rabobank Nederland en begeleidde dit traject. In Bank&Effectenbedrijf van juli/augustus 2010 verscheen een artikel van zijn hand: Navigeren in de mist. Strategievorming van banken in onzekere tijden. In dit artikel beschrijft hij aan de hand van het scenariotraject over betalingsverkeer hoe scenarioplanning een methode kan zijn om met onzekerheden om te gaan.

Lees hier het hele artikel.

Bron: http://www.bankeneffectenbedrijf.nl/B-E/Bank–en-Effectenbedrijf-Verschenen/Strategie-banken-in-onzekere-tijden.aspx

Wilt u meer weten over scenarioplanning bij de Rabobank? Neem contact op met Lineke Botterhuis op (020) 625 02 14 of mail naar lineke@deruijter.net

Als bijdrage aan het jaarlijks congres van de American Society of Association Executives (ASEA) in Los Angeles hebben Saskia Stolk, Paul de Ruijter, Constantijn Dolmans en Jules Lejeune een artikel geschreven waarin zij het belang van internationalisering voor brancheverenigingen willen benadrukken. Volgens hen vereist het een grotere schaal om uitdagingen als global governance, schaarste van grondstoffen, klimaatverandering en financiële stabiliteit op een integrale manier aan te pakken. Alleen met vereende krachten is het mogelijk om “een grotere taart” te creëren.

De wereld om ons heen verandert voortdurend. Steeds weer worden bedrijven en andere organisaties geconfronteerd met – soms plotselinge – veranderingen in hun omgeving. In plaats van te vechten om een groter stuk van de taart op de korte termijn, kunnen bedrijven ook proberen om de blik wat verder te richten en de handen ineen te slaan om de taart groter te maken. We kunnen een grotere taart creëren door samenwerking en collectivisme te combineren met ondernemerschap. Deze combinatie, die we vaak zien in Europa, kan in de praktijk gebracht worden in vrijwillig gevormde samenwerkingsverbanden, zoals brancheverenigingen. Door zich bewust te zijn van risico’s, deze te beheersen en te verkleinen, bijvoorbeeld met behulp van scenariodenken, kunnen brancheverenigingen ze omzetten in mogelijkheden. Hoe paradoxaal het ook klinkt, een belangrijke reden voor een bedrijf of vereniging om internationale samenwerking aan te gaan is om beter te kunnen concurreren.

We zien dat Nederlandse organisaties vaak een voorkeur hebben voor samenwerking boven zelfstandig opereren. Daarbij passen de populariteit van de vereniging als organisatievorm, de Nederlandse handelsgeest en respect voor het individu. Die bijzondere combinatie heeft ook bijgedragen aan het succes van de Europese Unie, waarvan de economische en politieke levensvatbaarheid gestoeld zijn op nauwe banden met brancheverenigingen. Als klein land met grote handelsbelangen binnen en buiten Europa hebben wij geen andere keuze dan open te staan voor internationalisering. De mix van openheid ten aanzien van internationalisering en de populariteit van de vereniging als organisatievorm heeft ertoe geleid dat Nederland een kenniscentrum is op het gebied van internationaal verenigingsmanagement.

Lees hier het artikel.

Meer weten over dit artikel of dit onderwerp? Neem contact op met Saskia Stolk op (020) 625 02 14 of mail naar saskia@deruijter.net

De Nederlandse gezondheidszorg ondergaat grote veranderingen. Hoewel sommige van de ontwikkelingen voor de midden lange termijn relatief goed voorspelbaar zijn zoals de vergrijzing en veranderende en groei van de zorgbehoeften, is er tegelijkertijd sprake van grote onzekerheid op andere vlakken zoals bijvoorbeeld de invoering van de marktwerking. Diagnose 2025 is een verkenning naar de toekomst van de Nederlandse gezondheidszorg. Een onderwerp dat hoog op de agenda staat van zorginstellingen, de 1,2 miljoen professionals in de zorg en de lokale en landelijke politiek. Het boek schetst een compleet beeld van alle trends en ontwikkelingen die zich nu voordoen in de gezondheidszorg en een beeld van de zorg in 2025. Beelden die een basis vormen voor een dialoog over de toekomst van de zorg, investeringsbeslissingen en beleidsvorming.

Dit boek, van Philip Idenburg (partner bij BeBright) en Michel van Schaik (directeur gezondheidszorg Rabobank) komt op een uitermate geschikt moment. Steeds meer zorginstellingen willen nadenken over de onzekerheden van de toekomst en hoe zij hier hun strategie op kunnen aanpassen. Wij begeleiden momenteel een aantal instellingen om de toekomst op de agenda te krijgen.

Bestel dit boek bij Scriptum.

Meer weten over scenariodenken bij zorginstellingen? Neem contact op met Renate Kenter op (020) 625 02 14 of mail naar renate@deruijter.net.

“Voor het eerst sinds lange tijd zijn werkgevers positief over de toekomst van de werkgelegenheid in Nederland, en ook in de meeste Europese landen en wereldwijd. Dat houdt in dat er meer werkgevers zijn die verwachten het personeelsbestand uit te zullen breiden. Goed nieuws, maar we zullen ons bewust moeten zijn van de gevolgen hiervan en ondertussen de omgeving moeten monitoren op deze ontwikkeling.

Bij steeds meer van onze klanten, publiek en privaat, begint het door te dringen: het probleem van de toekomst is schaarste aan mensen. In de zorg zal er een groot tekort ontstaan: de zorgvraag stijgt en met de hieronder beschreven Grote Uittocht, zal daaraan niet beantwoord kunnen worden als er nu niets verandert.

We zien het niet alleen in de zorg: ook bijvoorbeeld in het onderwijs, bij de politie en in het openbaar bestuur ontstaan bij ongewijzigd beleid binnen 4 jaar knelpunten bij een aantal beroepen. Nieuw personeel is moeilijk te vinden, omdat de arbeidsmarkt krapper wordt en er door de economische crisis minder geld is. Organisaties kunnen nu geen nieuwe mensen aannemen en daardoor vergrijst het personeelsbestand.

Daarom is het belangrijk strategisch na te denken nu de markt nog relatief ruim is en er nog voldoende kansen liggen om te anticiperen op deze dreigende schaarste.”

ir. Paul de Ruijter

Net verschenen: De grote uittocht – verkenning van de publieke arbeidsmarkt

Bij de overheid en in het onderwijs wordt de komende tien jaar een grote uittocht van personeel verwacht, waardoor de kwaliteit van de publieke dienstverlening wellicht onder druk komt te staan. Dat komt niet door de voorgenomen bezuinigingen, maar door de vergrijzing: in 2020 zijn naar verwachting 7 van de 10 werknemers uit dienst. Een belangrijk deel daarvan, 30 procent, gaat met pensioen.

Dit blijkt uit een verkenning van het ministerie van Binnenlandse Zaken, het Verbond Sectorwerkgevers Overheid en de Samenwerkende Centrales van Overheidspersoneel. Het afgelopen jaar hebben deze partijen met behulp van de scenariomethode gezamenlijk een strategische agenda opgesteld om in te spelen op de kansen en bedreigingen die deze ontwikkelingen met zich meebrengen. De Ruijter Strategie heeft met de projectgroep dit proces vormgegeven en verschillende bijeenkomsten begeleid. Op 15 juni verscheen het eindrapport De grote uittocht.

Net verschenen: Defensie Verkenningen – de toekomst van oorlog en vrede

Van voorjaar 2008 tot begin 2010 is er hard gewerkt aan de Strategische Verkenningen bij Defensie onder de titel “Krijgsmacht 2020″. De interdepartementale werkgroep heeft onderzocht wat voor krijgsmacht Nederland zou moeten hebben in de periode van 2020 tot na 2030. De Ruijter Strategie heeft in de beginfase de leden van de werkgroep getraind en daarna een groot deel van het proces van de raadpleging van deskundigen via interactieve workshops mogen ontwerpen en faciliteren. Op 19 mei werd het project officieel afgerond met een slotconferentie die werd ondersteund met een animatiefilm waarin de vier toekomstscenario’s zijn weergegeven.

Met het afgeronde rapport Verkenningen wordt een inhoudsvolle en wetenschappelijk verantwoorde bijdrage geleverd aan de politieke en publieke oordeelsvorming over de toekomst van onze krijgsmacht. Het project is een prachtig praktijkvoorbeeld van de scenariomethode, waarbij meerdere toekomstbeelden de basis vormen voor het genereren van opties voor de eigen organisatie.Bovendien zijn de scenario’s erg bruikbaar voor tal van andere organisaties om na te denken over visie en strategie. Zo zijn ze al gebruikt bij de Kabinetsbrede aanpak duurzame ontwikkeling (KADO).

Artikel early warning: Monitoring the Future

Het Ministerie van Justitie wil zicht hebben op mogelijke ontwikkelingen in de toekomst die op de lange termijn invloed kunnen hebben op de beleidsterreinen van Justitie. Daartoe is in 2006 een uitgebreide toekomstverkenning uitgevoerd en werden vier scenario’s ontwikkeld. Vervolgens is een monitormechanisme ontwikkeld waarmee ontwikkelingen in de omgeving van Justitie systematisch worden gevolgd. Dit laat zien dat de scenariomethode een middel is om te achterhalen welke ontwikkelingen bestuurders moeten monitoren om veranderingen in de (toekomstige) omgeving mee te nemen in strategie.

De Ruijter Strategie heeft het WODC van het Ministerie van Justitie ondersteund bij het definiëren van de scenario’s en vervolgens het monitormechanisme ontwikkeld. In april 2010 verscheen in Futures het artikel “Monitoring the future. Building an early warning system for the Dutch Ministry of Justice”  (door Lineke Botterhuis, Patrick van der Duin, Paul de Ruijter en Peter van Wijck).

Symposium Duurzame Stad: In samenhang bekeken

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) organiseerde op woensdag 21 april het symposium ‘Duurzame Stad: in samenhang bekeken’. Het symposium is de afsluiting van een dialoog over de duurzame stad van de toekomst, die het Planbureau voor de Leefomgeving voert met ruim honderd partijen die actief zijn op het gebied van stedelijke ontwikkeling. Naast een weergave van de resultaten van het onderzoek, werd het boekje ‘De Duurzame Stad 2040’ gepresenteerd: 5 ontwerpen van architecten voor een duurzame stad.

De resultaten van dit symposium worden meegenomen in een studie over de duurzame stad, die het planbureau later dit jaar uitbrengt. De Ruijter Strategie begeleidde het scenario– en roadmapdeel van de studie en het afsluitende  symposium. Nu is het zaak de acties die geformuleerd zijn handen en voeten te geven en samen toe te werken naar dat wensbeeld: een leefbare, gezonde en energieneutrale stad in 2040. Of eerder.

VM – juni 2010 – #18

Hoewel over het precieze bedrag discussie bestaat, is het wel zeker dat de komende kabinetsperioden vele miljarden euro’s bezuinigd zullen moeten worden in de publieke sector. Een nog groter effect dan de bezuinigingen die op stapel staan, krijgt de verwachte uitstroom van werknemers. De uitstroom van talent uit de publieke sector – zeven op de tien werknemers tussen nu en 2020 in het ergste geval – stelt verenigingen van werkgevers en werknemers voor uitdagingen. De oplossing is: stop met vechten. De verenigingen voerden gezamenlijk een toekomstverkenning uit en gebruikten het feit dat zij ieder hun eigen perspectief hebben op de toekomst van de arbeidsmarkt om creatieve en innovatieve ideeën los te maken. Het eindrapport is in april gepresenteerd onder de titel De grote uittocht.

Lees hier het hele artikel

Wilt u meer weten over dit artikel? Bel Saskia Stolk op (020) 625 02 14 of mail naar saskia@deruijter.net

Nederlanders zijn gevoelig voor prijzen, op koopjes jagen zit in onze genen. Kijk maar naar de opmars van de Prius vanwege het fiscaal gunstige bijtellingregime of naar de vele malen overtekende SDE subsidie voor zonnepanelen. De overheid kan dus belangrijke invloed uitoefenen op ons gedrag en kan dit instrument veel beter benutten dan nu het geval is. Dus een bonus voor degene die duurzame energie gebruikt of opwekt en een malus voor “vuile” energiedragers. Waarmee we eindelijk invulling geven aan het uitgangspunt “de vervuiler betaalt”, wat tot op heden helaas in veel gevallen een wassen neus is. Op naar een duurzame energievoorziening!

Lees hier de samenvatting van het rapport in het Nederlands
Lees hier het originele, volledige rapport in het Engels

Lees het opiniestuk van Douwe van Rees in het Financieel Dagblad van 18 mei jl.

Zonder mensen geen zorg. Mensen zijn de kern van het strategische vraagstuk voor de zorg. Echter, vaak concurreert strategisch HR-beleid met operationele HR-problemen. Deze operationele problemen zijn acuut en zeker, terwijl strategische vraagstukken meestal niet acuut en voor een groot deel onzeker zijn. Toch zijn juist deze strategische vraagstukken erg belangrijk voor de continuïteit van de organisatie.

De komende tijd zien wij twee grote onzekerheden voor de zorg: te weinig mensen en te weinig geld. Daarom staat de zorg voor een dubbele uitdaging. Hoe kan je als HR-professional zelf aan de slag om de toekomst op de agenda te zetten?

Het is zaak de belangrijkste heersende problemen en uitdagingen te onderscheiden en daarmee aan de slag te gaan. Een methode om dit te doen is scenariodenken. Met behulp van scenariodenken kan men de mogelijke uitdagingen van morgen verkennen en doordenken, voordat het problemen worden. Door de juiste stappen te doorlopen kunt u als HR-professional samen met uw directie een toekomstbestendige dynamische strategie bepalen.

Op 18 mei 2010 sprak Paul de Ruijter op de landelijke netwerkbijeenkomst van ZorgHR onder het thema De grijze golf over dit onderwerp. 

Lees het artikel Strategisch HR-management in de zorg.

Wilt u meer weten over dit artikel? Bel Lineke Botterhuis op (020) 625 02 14 of mail naar lineke@deruijter.net

28 & 29 april 2010, MECC Maastricht

De Ruijter Sustainability begeleidt op het 2-daagse congres Nederland Duurzaam 2010 een workshop met als titel “U als drijvende kracht achter de (duurzame) transformatie van uw bedrijf of instelling”. Tijdens de workshop krijgen de deelnemers handvatten aangereikt om duurzaamheid op de agenda te krijgen en te houden. Niet alleen omdat het milieu erbij is gebaat, maar juist ook om de kansen die een duurzame bedrijfsvoering biedt ten volle te benutten. Duurzame organisaties presteren immers beter.

Kijk hier voor meer informatie over het programma.

Meer weten?
Bel Douwe van Rees op (020) 625 02 14 of mail naar vanrees@deruijter.net